17/10/12   |   Prawo cywilne

Odpowiedzialność solidarna inwestora i wykonawcy wobec podwykonawcy

Za jakie prace inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność z wykonawcą robót budowlanych?

Od kilku lat w kodeksie cywilnym znajduje się przepis, wprowadzający obowiązkową, solidarną odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Oznacza to, że podwykonawca może zwrócić się o zapłatę wynagrodzenia nie tylko do wykonawcy robót, z którym ma podpisaną umowę, ale także do inwestora. Pomimo tego, że podwykonawca nie zawierał umowy z inwestorem, to jednak na mocy przepisu art. 6471 § 5 kodeksu cywilnego inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę jego wynagrodzenia, o ile wiedział o zatrudnieniu tego podwykonawcy.
Powstaje pytanie, za jakie zobowiązania wykonawcy odpowiada inwestor? Wykonawca obiektu budowlanego zawiera umowy różnego rodzaju, np. o dostawę materiałów budowlanych, zleca podwykonawcy wykonanie dużej części robót (np. całej konstrukcji) albo tylko ich fragmentu (np. położenie okablowania strukturalnego). Wszystkie te prace, jak też zakupione materiały budowlane składają się ostatecznie na wybudowany obiekt. Czy zatem inwestor odpowiada za wszystkie zobowiązania, które powstaną na skutek realizacji budowy?

Przepis kodeksu cywilnego, statuujący solidarną odpowiedzialność inwestora, zawiera sformułowanie, że „inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.” Oznacza to przede wszystkim, że inwestor nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania powstałe z tytułu umów sprzedaży lub dostawy. Dostawcy lub sprzedawcy materiałów budowlanych dostarczonych na budowę, nawet tych ostatecznie wbudowanych w obiekt, jak np. okna, nie mogą więc zwrócić się do inwestora z żądaniem zapłaty dostarczony towar.

Odpowiedzialność inwestora dotyczy zobowiązań wobec podwykonawcy robót budowlanych. Można by więc uznać, że inwestor odpowiada tylko w przypadku, gdy wykonawca z podwykonawcą zawarli umowę o roboty budowlane. Jednak wiele prac wykonywanych przez podwykonawców na budowach nie spełnia przesłanek umowy o roboty budowlane, lecz jest raczej wykonywanych na podstawie umowy o dzieło. Czy podwykonawcy, którzy zawarli z wykonawcą taką umowę są wobec tego w gorszej sytuacji, i nie mogą dochodzić zapłaty należnego im wynagrodzenia od inwestora, gdy wykonawca odmawia zapłaty? Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, taka interpretacja przepisu nie jest zasadna. W wyroku z dnia 17 października 2008 roku (sygn. akt: I CSK 106/08) SN stwierdził, że wynikającą z art. 6471 § 5 KC ochroną są objęci zarówno podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o roboty budowlane, jak i podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o dzieło. Z odwołania się w omawianym przepisie do robót budowlanych wykonanych przez podwykonawcę należy wywieść jedynie wymaganie, aby rezultat świadczenia podwykonawcy spełnionego na podstawie umowy z wykonawcą składał się na obiekt stanowiący przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach zawartej z inwestorem umowy o roboty budowlane. Tylko wtedy, gdy rezultat świadczenia podwykonawcy wchodzi w skład obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane, można usprawiedliwić nałożenie na inwestora obowiązku zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy, połączonego węzłem solidarności z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy przez wykonawcę.

Aby więc podwykonawca skorzystał z dobrodziejstwa solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy, rezultat jego prac musi składać się ostatecznie na dany obiekt. Najprościej powiedzieć, że efekt jego prac musi zostać wbudowany w ten obiekt, stać się jego elementem. Dlatego o ile np. sprzedawca stolarki okiennej nie może skorzystać z tego przepisu, to już wykonawca prac polegających na dostawie okien i ich montażu – mógłby. Warto więc przed podpisaniem umowy o podwykonawstwo dokładnie przeanalizować sytuację i zastanowić się, jakie usługi zaoferować, aby mieć pewność, że w razie problemów wykonawcy, za wykonaną pracę zapłaci inwestor.

r.pr. E. Dragun